طراحی وب سایت

سونیتا سراب پور
عکس: آکو سالمی
خانه ای کوچک که در آن کارهای بزرگ انجام می شود. میزهای چسبیده به هم، آدم هایی خیره به صفحه مانیتور که از نوع حرکات و نگاهشان معلوم است مشغول انجام کارهایی پیچیده هستند. اینجا مجموعه فارسی وب شریف است، یکی از مجموعه های اقماری دانشگاه صنعتی شریف. مجموعه ای که به خاطر گسترش فعالیت هایش از دانشگاه خارج، و به خانه ای اجاره ای درست کنار دانشگاه نقل مکان کرده است.
این مجموعه به گفته یحیی تابش، مدیر و حمایت کننده این گروه، از سال 77 و با نوآوری دو دانشجوی المپیادی دانشگاه شریف یعنی روزبه پورنادر و بهداد اسفهبد شکل گرفته است.
دانشجویانی که حالا یک نفرشان در شرکت گوگل کار می کند و دیگری در شرکت یاهو. مبنای کار این گروه آن طور که تابش حین گفت وگو توضیح می دهد روی فارسی سازی، محلی سازی یا بومی سازی است. مجموعه فارسی وب شریف، تاکنون فعالیت هایی همچون فارسی سازی صفحات وب، استانداردسازی کیبورد فارسی، فارسی سازی لینوکس شریف و... را انجام داده است. اما جدیدترین کار مجموعه فارسی وب شریف که می تواند برای بسیاری از کاربران ایرانی تلفن همراه قابل توجه باشد، فارسی سازی آندرویید، سیستم عامل پرطرفدار شرکت گوگل است. سیستم عاملی که برای تلفن های هوشمند طراحی شده و به کاربرانش اجازه می دهد تا از تمام قابلیت های یک گوشی هوشمند بهره ببرند.
این پروژه که به نام فارسی تل (www.farsitel.com) معروف است از آبان ماه سال 88 کلید خورده و آن طور که مصطفی حاجی زاده، مدیر فناوری پروژه اظهار می کند قرار است به زودی روانه بازار شود. در گفت و گویی که با او و یحیی تابش داشتیم آنها توضیحات مفصلی در خصوص فارسی تل، مراحل کار، ویژگی های فنی سیستم عامل، بازار فروش گوشی های آندرییدی در ایران و... داده اند که بخش اول آن را می خوانید.
. به عنوان سوال نخست می خواهم بدانم که چه ضرورت یا اهمیتی وجود داشت که شما روی سیستم عامل آندرویید کار کنید، چرا سراغ سیستم های دیگر مانند آی فون نرفتید؟
حاجی زاده: بهتر است این سوال را بپرسیم که چرا اصلا ما این کار را انجام دادیم. مساله اصلی این است که وضعیت گوشی های هوشمند همانند وضعیت ده سال پیش کامپیوتر است. یعنی زمانی کامپیوتر در حال شکل گیری بود و آنقدر حضورش در همه جا ضروری نبود، اما در حال حاضر می بینیم که زندگی افراد با کامپیوتر و امکاناتی که در اختیار آنها قرار گرفته است گره خورده و بدون آن فعالیتی امکان پذیر نیست. گوشی های هوشمند نیز چنین آینده ای خواهند داشت. در این وضعیت ما وجود یک سیستم عامل تلفن همراه را که بتواند به کاربرهای ایرانی در همه امور خدمت رسانی کند، ضروری می دانستیم. با وضعیتی روبه رشدی که تلفن های هوشمند دارند من این حرکت را یک سرمایه استراتژیک برای کشور می دانم چرا که یک سیستم عامل کاملا هوشمند و مدرن تلفن همراه نه فقط فارسی سازی که محلی سازی شده است.
. دلیل انتخاب آندرویید در مقابل دیگر سیستم های عامل را نگفتید؟
حاجی زاده: به این خاطر بود که در این زمینه گزینه های زیادی وجود نداشت. سیستم عامل های حال حاضر بسیار اندک هستند و اکثر هم متن باز نیستند و در بین سیستم عامل ها، به غیر از آندرویید تنها سیمبین است که به تازگی متن باز شده است. ولی جدا از متن باز بودن، آندرویید و آی فون os که اخیر به ios تبدیل شده سیستم عامل هایی بودند که برای ما جذابیت داشتند. به این دلیل که هر دو سیستم عامل هایی بسیار مدرن و قدرتمند هستند و امکانات بسیار گسترده ای برای توسعه نرم افزارهای کاربردی روی آنها وجود دارد. حالا در بین این دو سیستم عامل جذاب، منطقا ما باید به سراغ آندرویید می رفتیم چرا که سیستم عامل آن متن باز بود، اما سیستم عامل آی فون علاوه بر متن باز نبودن سیستم عامل، به شدت بسته بود.
شما در صحبت ها عموما از فارسی تل استفاده می کنید، نام سایتتان هم فارسی تل است، آیا معنای خاصی دارد؟
حاجی زاده: فارسی تل اسم پروژه ما است که فقط یک نسخه فارسی شده از آندرویید نیست؛ ما اسم این کار را یک نسخه ایرانی شده از آندرویید می گذاریم. در واقع اضافه کردن زبان فارسی به سیستم عامل آندرویید فقط گام اول و لازم پروژه بود. همان طور که می دانید آندرویید اساسا هیچ پشتیبانی از خط فارسی و حتی عربی ندارد و اولین کاری که ما باید انجام می دادیم حل کردن این مشکل بود. اما هدف اصلی این است که یک سیستم عامل هوشمند تلفن همراه، برای کاربران ایران طراحی شود که منظور از این کار تنها تغییر زبان نیست؛ چرا که بسیاری از کاربران هستند که از رابط کاربری (اینترفیس) انگلیسی استفاده می کنند ولی امکاناتی می خواهند که خاص خودشان باشد. یک مساله ای که کاربران تلفن همراه یا دیگر ابزارهای دیجیتالی با آن روبه رو هستند این است که پیوسته مجموعه امکاناتی در این دستگاه ها وجود دارد که کاربر نمی داند که از آنها می تواند چه استفاده هایی داشته باشد. بنابراین کاربر ایرانی در کنار امکاناتی که این دستگاه ها در اختیارشان قرار می دهند نیاز به امکاناتی دارد که خاص خودشان باشد. به همین خاطر با فارسی سازی و در واقع محلی سازی آندرویید سعی کردیم که امکانات خاصی را در اختیار کاربران ایرانی بگذاریم.
فارسی سازی و محلی سازی که به آن اشاره دارید اساسا چه تفاوت هایی با هم دارد؟
تابش: محلی سازی در واقع به معنی تغییر در خدمات و سرویس های یک سیستم یا یک دستگاه با توجه به نیازها و خواسته های کاربران یک کشور است.محلی سازی یک سیستم عامل، مراحل مختلفی دارد. اول از همه اینکه خط فارسی را پشتیبانی کند که خود فارسی سازی هم نیاز به طی کردن مراحل دیگری دارد از جمله راست به چپ بودن، ترکیب حروف، جداسازی ها، زیبایی فونت و.... حمایت از خط فارسی قدم اول در محلی سازی است. قدم بعد وجود ابزارهای دیگر است که به فرهنگ و زبان فارسی ربط دارد همچون تقویم، اوقات شرعی و... به مجموعه این فعالیت ها محلی سازی گفته می شود که برای یک کاربر ایرانی و فارسی زبان ضروری است.
حاجی زاده: فارسی سازی این سیستم عامل مقدمه کار بود و لزوما امکانات استانداردی که در محلی سازی تعریف می شود برای ما کافی نبود. چرا که موبایل وسیله ای است که مردم با آن هر لحظه سر و کار دارند و جزئی از زندگی آنها است. ما این دید را داشتیم که برای محلی سازی تنها فارسی کردن سیستم و یکسری کار جزئی مفید نخواهد بود و باید این سیستم عامل به سبک زندگی ایرانی تغییر پیدا کند. مثلا اطلاعات سیستم حمل و نقل کشور مانند مترو، راه آهن، هواپیما و... روی اینترنت وجود دارد، ولی هیچ ایرانی نمی تواند این اطلاعات را روی تلفن همراه خود داشته باشد و این یکی از امکاناتی است که روی فارسی تل عرضه می شود. این کار باعث می شود کاربران ایرانی به صورت کامل درک کنند که مفهوم گوشی هوشمند چیست و از مواهب این گوشی ها استفاده کنند.
در این محلی سازی چه خدمات ویژه ای قرار است به کاربران ایرانی داده شود.
حاجی زاده: فارغ از فارسی سازی، بخش تقویم یکی از بخش های مورد نیاز هر کاربر است که می توانم ادعا کنم که این تقویم نه تنها بهترین تقویم هجری و شمسی تلفن همراه است بلکه بهترین تقویم هجری و شمسی دیجیتال است. چرا که به اندازه زمانی که برای فارسی سازی زمان گذاشته شده است برای راه اندازی این تقویم نیز زمان زیادی صرف شده است. این تقویم در واقع چهار حالت مختلف دارد؛ یعنی می تواند به زبان انگلیسی و تقویم میلادی باشد، می تواند به زبان انگلیسی ولی تقویم هجری شمسی باشد، می تواند به زبان فارسی و تقویم میلادی باشد و می تواند به زبان فارسی و تقویم هجری شمسی باشد. در واقع این کار بزرگی است؛ چرا که می تواند در یک لحظه همه این حالت ها را به کاربر ارائه کند. جدا از تقویم از دیگر کارهایی که روی این سیستم عامل انجام شده است نمایش فارسی است که ما از ابتدا قول داده بودیم که نمایش فارسی روی گوشی های سازگار با آندرویید مانند نمایش فارسی در سایر گوشی ها نباشد.
تصوری که برای کاربران وجود دارد این است که نمایش خطوط فارسی روی صفحه اینترنت یا گوشی تلفن همراه همیشه ناقص و نازیبا و همراه با اشکال است؛ بنابراین نمایش متن فارسی روی این سیستم عامل هم متفاوت از آن چیزی است که ما تاکنون روی گوشی ها یا سیستم های دیجیتالی مختلف دیده ایم. البته باید این نکته را هم ذکر کنم که منظور من مقایسه با گوشی های تلفن همراه نیست؛ چرا که گوشی تلفن همراه به هیچ وجه چنین امکاناتی را ندارند. مقایسه من بیشتر با نرم افزارهای کامپیوتری است. در مقایسه با آنها من این نمایش فارسی را یک نمایش متن پیشرفته می دانم. بعد از طی کردن این مراحل، ترجمه از دیگر بخش های متفاوت این سیستم عامل است که روی آن ساعت ها و حتی ماه ها وقت گذاشته شده است.
علت صرف این زمان طولانی برای ترجمه آیکون های مختلف در این سیستم عامل به چه دلیلی بود؟
حاجی زاده: علت وسواس زیاد گروه روی این بخش به این خاطر بود که نمی خواستیم که ترجمه ها مانند ترجمه ای باشد که در حال حاضر کاربران در گوشی های مختلف با آن رو به رو هستند؛ترجمه ای که کمتر معنا و مفهوم کارکرد اصلی را می رساند. به همین دلیل ما سعی کردیم روی هر بخش حداقل دو مترجم زبده کار کنند و چند بار کار توسط افراد دیگر بازبینی شود.
به طور مثال روی کلمه ای همچون ok ساعت ها وقت گذاشتیم و در پایان نتیجه ای که گرفتیم این بود که این جمله را نمی توان ترجمه کرد، بلکه به واسطه اینکه این کلمه در کجا استفاده شود ترجمه متفاوتی داشته باشد. گروه معتقد است که مجموعه این فعالیت ها باعث می شود که زمانی که کاربر با این سیستم کار می کند راحت باشد و از تمامی امکانات آن استفاده کند
البته هنوز به آن سبک از محلی سازی که موردنظر زندگی ایرانی است نرسیده ایم، ولی با این حال یکی دیگر از امکانات این سیستم عامل صفحه کلید فارسی تل است که معتقدیم نظیر ندارد و بهترین صفحه کلید تلفن همراه است. پیشنهاد خودکار کلمات، رعایت نیم فاصله، تشدید غلط یاب املایی و دایره گسترده کلمات از امکانات این صفحه کلید است. همچنین سعی شده در صفحه کلید فارسی تل با استاندارد یک صفحه کلید همخوانی داشته باشد.
چرا در حوزه های دیگر فارسی سازی یا محلی سازی را انجام ندادید؟
تابش: ما قبل از این هم فارسی سازی را روی بعضی از سیستم کامپیوتری از جمله روی سیستم عامل لینوکس انجام داده بودیم.
ولی به اعتقاد بسیاری از کارشناسان و فعالان حوزه آی تی پروژه لینوکس فارسی آنچنان که باید موفقیت آمیز نبوده است.
حاجی زاده: من برعکس شما اصلا موافق نیستم که محلی سازی روی پروژه هایی به غیر از تلفن همراه موفق نبوده است؛ چرا که خوشبختانه در تمام سیستم عامل ها البته نه به شکلی که ما مدنظرمان است، اما در حد ابتدایی خط فارسی در سیستم ها حمایت می شود و تمام اینها به خاطر تلاش هایی است که در پروژه فارسی وب انجام شده است. حتی این موفقیت ها تا جایی بوده که شرکت مایکروسافت و شرکت اپل از فارسی وب به خاطر حمایت از خط عربی و فارسی مشورت گرفته اند.
در خصوص پروژه لینوکس و سرانجام آن سال ها است که از زبان مسوولان مختلف کشور قول ها و قرارهایی را می شنویم اما در آخر به هیچ نتیجه ای تا کنون نرسیده ایم.
ما فقط مجری بخش هایی از پروژه بزرگ لینوکس فارسی بودیم و صرفا به طور مستقل برای شرکت خارجی به نام «شل» فعالیت می کردیم ما بعدا توانستیم یک نسخه کامل لینوکس فارسی تحت عنوان لینوکس شریف را توسعه دهیم و به بازار عرضه کنیم. ویرایش جدید لینوکس شریف نیز با همکاری مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات پیشرفته شریف در دست توسعه است.
قبل از اینکه بخواهید فارسی سازی آندرویید را انجام دهید قطعا تحقیقاتی در خصوص وضعیت بازار انجام داده اید، آماری در این خصوص می توانید ارائه کنید که در حال حاضر چه تعداد کاربر ایرانی از گوشی گوگل یا سیستم عامل این شرکت استفاده می کنند؟
حاجی زاده: اطلاعاتی که در خصوص سیستم عامل آندرویید وجود دارد بیشتر مربوط به آمار و ارقام جهانی است. در ایران در این خصوص آمار دقیق و رسمی وجود ندارد. آمار جهانی نشان می دهد که فروش و استفاده کاربران از سیستم عامل آندرویید بسیار موفقیت آمیز بوده است. تقریبا دو سال است که اولین گوشی آندرویید به بازار آمده است و در این مدت در دنیا جای بلک بری را گرفته و تنها سیمبین از آن جلو است و در آمریکا هم تنها بلک بری از آن جلو است که پیش بینی می شود در آینده نزدیک از بلک بری هم جلو بزند. اما اگر بخواهم آمار دقیقی در این خصوص بدهم، در فوریه امسال گوگل اعلام کرد که روزی 60 هزار تا گوشی آندروییدی فروش می رود که این عدد در یک ماه گذشته به 160 هزار عدد در روز رسیده است.
جدا از آمارهای جهانی، آمار فروش گوشی هایی آندرویید در بازار ایران چگونه است؟
حاجی زاده: بازار ایران متاسفانه با مشکل آماری روبه رو است. حتی آماری در خصوص میزان کلی گوشی های که در ایران به فروش می رسد نیز مشخص نیست و آمار ها بیشتر تخمینی است. اما در کل به خاطر نزدیکی ای که به بازار داشتیم، طی چند ماه گذشته که فارسی تل آماده بود، تخمینی که به دست آوردیم این است که استقبال اولیه بسیار خوبی از گوشی هایی با این سیستم عامل شده و رشد قابل توجهی هم داشته است. همچنین استقبال اولیه هم بیشتر از طرف افرادی است که علاقه خاصی یا اطلاعاتی از آندرویید ندارند و بیشتر به دنبال یک گوشی تاپ و خاص هستند. جدا از این هم قیمت گوشی های مبتنی بر سیستم عامل آندرویید زیاد بالا نیست. در کل آمار دقیقی در این خصوص وجود ندارد و گذشت زمان شاید بتواند آمار دقیق را مشخص کند.
در خصوص مدل گوشی هایی که با این سیستم عامل به بازار عرضه می شوند چه طور؟
حاجی زاده: گوشی های سازگار با سیستم عامل آندرویید بسیار متنوع است و تقریبا تمامی این گوشی ها در بازار داخلی هم وجود دارند و خوشبختانه یا متاسفانه محصولی دیجیتالی نیست که در بازار اروپا یا آمریکا وجود داشته باشد، ولی هنوز وارد بازار ایران نشده باشد. به غیر از گوشی نکسوس متعلق به گوگل، شرکت هایی همچون موتورلا، اچ تی سی، سونی اریکسون در برنامه های تجاری خود تاکید بسیار زیادی به استفاده از سیستم عامل آندرویید در گوشی خود داشته اند. به عنوان مثال شرکت سونی اریکسون بیشترین سرمایه گذاری تبلیغاتی خود را روی گوشی های آندروییدی خود قرار داده است.
ادامه دارد
سیستم عامل آندرویید چیست؟
android به زبان ساده سیستم عاملی است برای دستگاه های تلفن همراه و گوشی های هوشمند که توسط بیش از 30 کمپانی معروف پشتیبانی می شود. آندرویید متن باز است و توسعه دهندگان می توانند با استفاده از android sdk برنامه های مختلفی برای این سیستم عامل بنویسند. در واقع آندرویید بستری را فراهم می کند تا برنامه نویسان بتوانند هرچه سریعتر و بهتر برنامه هایی بسازند که از تمام ویژگی های یک گوشی هوشمند استفاده کند. آندرویید به معنای واقعی «باز» (open) است، یعنی برنامه نویس می تواند از تمام قدرت یک تلفن همراه استفاده کند. آندرویید امکان استفاده از توابع داخلی گوشی همراه همچون شماره گیری، فرستادن sms یا استفاده از دوربین گوشی را به برنامه نویسان می دهد تا بتوانند نرم افزارهای قدرتمند و کاربردی برای کاربران بسازند.
عکس: آکو سالمی
مرورگر فارسی تل
تقویم فارسی تل صفحه کلید فارسی تل

منبع : دنیای اقتصاد  تاریخ : 13   مهر   1389  شاخه : نرم افزار